اهداف سامانه رابت
اهداف سامانه رصد و ارزيابي برنامه‌هاي توسعه (رابت)

يكي از مشكلات اساسي و رايج برنامه‌ريزي در كشورهاي مختلف، فقدان مكانيسم ارتباط دهنده سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي و بودجه ريزي با يكديگر مي‌باشد. در كشور ما نيز در حال حاضر ارتباط بين برنامه‌هاي توسعه و بودجه‌هاي سنواتي و در سطح بالاتر ارتباط بين سياست‌هاي كلان و برنامه‌هاي توسعه از شفافيت لازم برخوردار نبوده و به همين علت مشخص نيست كه علت اصلي عدم دستيابي به اهداف را بايد در كدام قسمت (سياست‌ها، برنامه‌ها، برنامه‌هاي اجرايي، ضعف در اجرا يا نظارت) جستجو كرد.

 يكي از روش‌هاي متداول برقراري ارتباط بين سياست‌گذاري، برنامه‌ريزي و بودجه‌ريزي در بيشتر كشورها، استفاده از مدل MTEF[1] يا تدوين چارچوب مخارج ميان‌مدت دولت است. در اين مدل اهداف ميان‌مدت دولت در يك دوره مشخص (عموماً چهار ساله) براي بخش‌هاي اقتصادي، اجتماعي، فرهنگي و دستگاه‌هاي مربوط مشخص شده و بر اين اساس با توجه به منابع در دسترس، پيش‌بيني‌هاي لازم براي دوره مشخص صورت مي‌پذيرد. بودجه‌هاي سنواتي نيز (اعم از اعتبارات هزينه‌اي يا تملك دارايي‌هاي سرمايه‌اي) ، در قالب  MTEFتدوين و اجرا مي‌گردد.

در كشور ما به منظور برقراري ارتباط بين برنامه و بودجه، تدوين برنامه‌هاي عملياتي به عنوان يكي از اصلي‌ترين مراحل برنامه‌ريزي براي تبديل برنامه‌هاي راهبردي به برنامه‌هاي اجرايي و عملياتي بكار گرفته شده است. اصولاً سياست‌گذاري‌ها و برنامه‌هاي كلان تا زماني كه به برنامه‌هاي عملياتي و اجرايي تبديل نشده و مسئوليت و نقش هريك از دستگاه‌هاي اجرايي از تحقق آن اهداف مشخص نگردد، بر روي كاغذها باقي خواهند ماند، در پنج برنامه‌ي بعد از انقلاب سازمان برنامه و بودجه در بخشي از موارد، تلاش نمود تا نسبت به تدوين برنامه‌هاي عملياتي اقدام نمايد، ليكن با توجه به اينكه تدوين برنامه‌هاي عملياتي نيازمند همكاري و مشاركت كليه دستگاه‌هاي اجرايي و ايجاد زيرساخت‌هاي لازم و شفاف مي‌باشد،موفقيت چنداني در اين زمينه حاصل نگرديده است.

علي ايحال ضرورت تبديل اهداف و برنامه‌هاي كلان به برنامه‌هاي اجرايي و تقسيم كار مشخص بين دستگاه‌ها بر كسي پوشيده نيست و اصولاً بودجه‌ريزي و پرداخت اعتبار به دستگاه‌هاي اجرايي كشور بدون توجه به برنامه‌ها و اسناد بالادستي و مسئوليت‌هاي آن دستگاه در تحقق اهداف برنامه، موجبات هدر رفت منابع و عدم دستيابي به اهداف برنامه‌هاي توسعه مي‌گردد. در صورت نامشخص بودن مسئوليت‌ها و اهداف كمي مربوط به هر دستگاه، نظارت راهبردي و عملياتي نيز معني پيدا نمي‌كند و تنها اقدام ممكن براي نظارت، نظارت مالي است كه به مشروعيت مصرف منابع و هزينه كرد اعتبارات مي‌پردازد.

با توجه به مشكلات موجود و به منظور برقراري ارتباط شفاف بين برنامه‌ريزي و بودجه‌ريزي و اعمال نظارت عملياتي و نظارت راهبردي، سازمان برنامه و بودجه نسبت به ارايه مدلي براي برقراري ارتباط بين برنامه‌ريزي و بودجه‌ريزي با استفاده از برنامه‌هاي اجرايي اقدام نموده و به همين منظور نيز سامانه‌ي رصد و ارزيابي برنامه‌هاي توسعه (رابت) پياده سازي و اجرا شده است. اساسي‌ترين اهداف و ويژگي‌هاي اين سامانه عبارتند از:     

1-نفوذ برنامه‌هاي راهبردي و كلان به سطوح عملياتي و اجرايي.

2-تعيين اهداف كلي و كمي هريك از بخش‌ها در سال‌هاي اجراي برنامه.

3-تبديل هدف‌هاي كلي به اهداف كمي قابل سنجش.

4-تعيين مسئوليت هريك از دستگاه‌هاي اجرايي در تحقق اهداف مورد نظر قانون‌گذار.

5-پيش بيني ميزان اعتبار و منابع مورد نياز براي اجراي هريك از اهداف كمي در طول سال‌هاي اجراي برنامه.

6-پيش بيني محل تأمين اعتبار منابع مورد نياز.

7-مشخص نمودن برنامه‌هاي اجرايي لازم براي تحقق اهداف در طول سال‌هاي برنامه.

8-ايجاد مبنايي براي تدوين بودجه سنواتي هريك از دستگاه‌ها و نفوذ برنامه‌ها و سياست‌هاي كلان و بالادستي را به برنامه‌هاي سالانه و بودجه‌هاي سنواتي.

9-ايجاد شفافيت در ارتباط بين برنامه و بودجه.

10-ايجاد مباني لازم براي اجراي بودجه ريزي مبنتي بر عملكرد.

11-ايجاد قابليت پيش بيني منابع و هزينه‌ها را براي يك دوره 5 ساله براي دولت.

12-ايجاد مبناي مشخصي براي نظارت بر عملكرد دستگاه‌هاي اجرايي كه متناسب با اعتبارات پرداخت شده توسط دولت يا ساير منابع تأمين اعتبار شده، تحقق ميزان مشخصي از اهداف كمي را از دستگاه‌هاي اجرايي مطالبه مي‌نمايد.

13-ايجاد امكان تخصيص بر مبناي عملكرد براي سازمان و همچنين شناسايي اولويت‌ها و جهت‌دهي اعتبارات به سمت آن‌ها.



[1] - Medium-Term Expenditure Framework. 

تمامي حقوق اين سايت متعلق به سازمان برنامه و بودجه كشور بوده و استفاده از  مطالب آن با ذكر منبع بلامانع است.
Powered by Tetis PORTAL