جمع سپاري و مشاركت عمومي
جمع‌سپاري

در يك دسته بندي كلي مي‌توان روش‌هاي كشف فساد را به دو گروه نظارت متمركز و نظارت عمومي تقسيم كرد. در نظارت متمركز يك يا چند سازمان خاص متولي نظارت و كشف فساد است؛ در حاليكه در نظارت عمومي وظيفه نظارت "جمع‌سپاري" مي‌شود. به بيان ديگر از ظرفيت عموم جامعه براي ايفاي نقش نظارت و كشف فساد استفاده مي‌شود.

روش نظارت متمركز داراي محدوديت‌هاي فراواني است كه عدم تقارن اطلاعات بازرسين و متخلفين، عدم امكان حضور ناظرين در تمام موقعيت‌هاي فساد، امكان تباني بين بازرسان و متخلفان، هزينه مالي قابل توجه، غيربهينه بودن مشوق‌هاي تعيين شده براي ناظرين متمركز و ... از آن جمله است.

جمع سپاري نظارت و استفاده از روش‌هاي نظارت مردمي، مي‌تواند راهكارهاي موثر در كشف تخلف باشد كه مشكلات نظارت متمركز را مرتفع كند. در اين روش به دليل اينكه از اطلاعات آحاد جامعه استفاده مي‌شود، احتمال عدم تقارن اطلاعات و عدم حضور فرد گزارش دهنده به شدت كاهش خواهد يافت، همچنين بدين سبب كه افراد متخلف و متعددي با مسئله روبرو مي‌شوند، احتمال تباني كاهش خواهد يافت، چرا كه در صورت تباني فرد اول، ساير افراد به عنوان گزارش دهنده تخلف عمل خواهند كرد.

هر چند ديدگاه رايج در ميان تصميم گيرندگان و سياستگذاران عمدتا متمايل به نظارت متمركز است، اما مطالعات بين‌المللي نشان از كارايي و اثربخشي بيشتر جمع‌سپاري نظارت، در كشف تخلفات دارد. گزارش‌هاي بين‌المللي كه به بررسي نحوه كشف تخلفات در بيش از 90 كشور پرداخته‌اند نشان مي‌دهد در سال 2012 بيش از 40 درصد تخلفات هم در نهادهاي خصوصي و هم در نهادهاي عمومي با اين روش كشف شده است و روش‌هايي مانند حسابرسي داخلي، حسابرسي خارجي، نظارت مديران و كشف تخلف توسط سازمان‌هاي نظارتي سهم بسيار كمتري از تخلفات را كشف نموده‌اند. با توجه به كارايي روش جمع‌سپاري نظارت، كشورهاي مختلف با تدوين قوانين و مقررات مفصل، مقدمات استفاده از اين ابزار در حوزه‌هاي مختلف را بوجود آورده‌اند.

سايت دولتي چالش (Challenge.gov) پلتفرمي براي نمايش ليستي از چالش‌ها و مسابقاتي است كه توسط 70 نهاد دولتي آمريكا ارائه مي‌شوند. اين چالش‌ها شامل مسابقات فني، علمي، ايده‌پردازي و مسابقات خلاقانه‌اي است كه دولت ايالات متحده در آنها نوآوري‌هايي از سوي عموم مردم را جستجو كرده و از اين طريق بهترين ايده‌ها و استعدادها را براي حل «مشكلاتي مأموريت‌محور» گردهم مي‌آورد.

در اين سايت صدها مسابقه كه دامنه گسترده‌اي از موضوعات و نيز سطوح مختلفي از مهارت‌ها و توانمندي‌ها را اقتضا مي‌كنند، شامل مي‌شوند. در اين سامانه مي‌توان موضوعات مختلف را به نسبت علايق هر فرد، موضوع چالش و نيز نهاد ارائه كننده آن جستجو نمود.

«سايت دولتي چالش» توسط دفتر خدمات عمومي ايالات متحده (U.S. General Services Administration - GSA) و نيز با همكاري دفتر سياست علم و فناوري كاخ سفيد (White House Office of Science and Technology Policy) و همچنين نهادهاي ديگري در سطح دولت فدرال مديريت مي‌گردد.

دامنه موضوعات بسيار متنوع است: طراحي هواپيما، طراحي نرم‌افزار موبايل، طراحي پلان خانه، طراحي يك پوستر خلاقانه، مسابقه عكاسي، مسابقه فرمول ماده شيميايي، طراحي ربات، و .... مبالغ جوايز نيز دامنه گسترده‌اي دارد.[1]

سازمان برنامه و بودجه كشور در نظر دارد چالش‌ها و مسائل مهم و مبتلا‌به كشور در حوزه‌هاي برنامه‌ريزي، بودجه‌ريزي و نظارت را با استفاده از با استفاده ظرفيت جمع سپاري، به مشاركت عمومي گذاشته و از اين طريق بهترين راهكارها را براي حل اين مسائل و چالش‌ها بكار بندد. علي ايحال با توجه به نوپا بودن اين روش در عرصه مديريت كلان كشور، سازوكار اجراي آن نيازمند تبيين مفاهيم و مباني حقوقي و روش‌هاي اجرايي خواهد بود.

اميد است در آينده نزديك موضوعات و چالش‌هاي قابل ارايه براي جمع سپاري و مشوق‌هاي لازم توسط سازمان ابلاغ و مراحل اجراي آن عملياتي گردد. ارايه پيشنهادها و راهكارهاي شما در اين زمينه موجب مزيد امتنان خواهد بود. 


[1] - بر گرفته از سايت شفافيت براي ايران.

تمامي حقوق اين سايت متعلق به سازمان برنامه و بودجه كشور بوده و استفاده از  مطالب آن با ذكر منبع بلامانع است.
Powered by Tetis PORTAL